Akışkan vs kristalleşmiş zeka — fark nedir
Cattell'in iki zeka tipine rehber. Akışkan ve kristalleşmiş zekanın farkı, yaşla değişim ve IQ testlerinin hangisini ölçtüğü.
60 yaşında bir meslektaşınızın adını unuttuğunuzda ama sofistike ifadeli bir bulmacayı anında çözebiliyorsanız — 1971'de İngiliz psikolog Raymond Cattell tarafından tanıtılan bir ayrımın mükemmel örneğini görüyorsunuz.
Cattell'e göre iki zeka tipi
Akışkan zeka (Gf)
Yeni problemleri bilinmeyen durumlarda çözme yeteneği: desen tanıma, soyut düşünme, çalışma belleği, bilgi işleme hızı.
Kristalleşmiş zeka (Gc)
Hayat boyunca kazanılan bilgi, beceri ve stratejilerin toplamı: kelime dağarcığı, genel kültür, mesleki deneyim.
Her tip yaşla nasıl değişir
Akışkan zeka 20-25 yaşında zirveye ulaşır ve yavaş yavaş düşer. Kristalleşmiş zeka 60-70 yaşına kadar büyür. Bu yüzden doktorlar 55-65 yaşında etkinlik zirvesine ulaşır.
IQ testleri ne ölçer?
Klasik testler — Raven Matrisleri gibi — esas olarak akışkan zekayı ölçer, çünkü kültürden daha az etkilenir.
Akışkan zeka eğitilebilir mi?
Jaeggi & Buschkuehl (2008) çalışma belleği eğitiminin Gf'yi artırdığını gösterdi. Ancak etki küçük (1-3 puan), spesifik ve kısa sürelidir.
Özet
- Gf — gençlikte zirve, çoğu IQ testinin ölçtüğü
- Gc — ~60 yaşına kadar büyür
- Her ikisi de aktif öğrenmeyle geliştirilebilir
Related articles
IQ ölçeği — 100, 115, 130 ve 145 puanları ne anlama gelir?
IQ ölçeği sadece bir sayı değil — nüfus içindeki bilişsel yeteneklerin dağılımının haritası. 100, 115 ve 130 değerleri gerçekten ne anlama gelir?
IQ nedir? Zeka katsayısına dair eksiksiz bir kılavuz
IQ, psikolojideki en çok çalışılan ve en çok yanlış anlaşılan sayılardan biridir. Bu kılavuz gerçekte neyi ölçtüğünü, nereden geldiğini ve neyi söyleyemeyeceğini açıklar.